Azpikoetxea paper-errota

Industria-pieza bakana

Azpikoetxea errota Gipuzkoako papergintzaren sektoreko lehenengo adibideetako bat da, 1805ean fundatu baitzen. Data hori hain goiztiarra izateak esanahi historiko handia ematen dio eta euskal industrializazioaren enblema bihurtzen du bete-betean.
Haren makineria indar hidraulikoz mugitzen zen, Urola ibiaren ubideko jauzi bat baliatuz. Lehen paper-errota haren inguruan, zeina 1899an kartoi-fabrika bihurtu zen, hainbat eraikin altxatu zen. Horien artean, Luis Astiazaran arkitektoak 1920ko hamarkadaren amaieran eta 1930ekoaren hasieran diseinatutakoak nabarmentzen dira.

Euskal Autonomia Erkidegoko paper-erroten artean, hau da oraindik ere makineria kontserbatzen duen bakarra. Horren ondorioz, monumentu izendatu zuten 2009an.